تجربه یک سفر نرم و بدون صدا، حداقل انتظاری است که از یک آسانسور مدرن داریم. اما گاهی با افزایش سرعت، کابین شروع به لرزش یا تکان‌های غیرعادی می‌کند. لرزش آسانسور نه تنها باعث سلب آسایش مسافران می‌شود، بلکه نشانه‌ای از یک نقص فنی است که اگر نادیده گرفته شود، هزینه‌های سنگین تعمیرات را به همراه خواهد داشت.

در این مقاله، دلایل مهندسی لرزش در سرعت‌های بالا و راه‌کارهای رفع آن را بررسی می‌کنیم.

لرزش آسانسور چیست و چگونه حس می‌شود؟

لرزش (Vibration) به نوسانات ناخواسته‌ای گفته می‌شود که هنگام حرکت کابین حس می‌کنیم. این لرزش ممکن است به صورت لرزش کف کابین، صدای لرزش دیواره‌ها (Rattling) یا تکان‌های جانبی باشد. معمولا در سیستم‌های آسانسور گیرلس به دلیل سرعت بالاتر، این لرزش‌ها در صورت وجود نقص، خود را بیشتر نشان می‌دهند.

۵ علت اصلی لرزش آسانسور در سرعت‌های بالا

۱. عدم تراز بودن ریل‌های راهنما (Guide Rails)

ریل‌ها ستون فقرات حرکت آسانسور هستند. اگر ریل‌ها به دقت شاقول نشده باشند یا در اثر نشست ساختمان از تراز خارج شوند، کفشک‌های کابین در سرعت‌های بالا با ریل درگیر شده و ایجاد لرزش می‌کنند.

۲. سایش یا خرابی کفشک‌ها (Guide Shoes)

کفشک‌ها رابط بین کابین و ریل هستند. اگر لنت کفشک ساییده شده باشد یا فنرهای کفشک‌های غلطکی (Roller Guides) تنظیم نباشند، لرزش مستقیما به داخل کابین منتقل می‌شود.

۳. ناترازی موتور و فلکه کششی

در موتورهای وارداتی مثل موتور هوبر یا جنتل رایز، دقت نصب بسیار بالاست؛ اما اگر هنگام شاسی‌کشی یا کوپل کردن، تراز دقیق رعایت نشود، در دورهای بالای موتور (سرعت نامی)، ارتعاشات مکانیکی تولید شده و از طریق بکسل‌ها به کابین می‌رسد.

۴. لرزش ناشی از کشش نامساوی سیم‌بکسل‌ها

اگر کشش (Tension) سیم‌بکسل‌ها با هم برابر نباشد، هر بکسل بار متفاوتی را تحمل می‌کند. این ناپایداری در سرعت‌های بالا باعث می‌شود کابین به یک سمت متمایل شده و لرزش ایجاد شود.

۵. تنظیمات نادرست درایو (VFD)

گاهی لرزش، مکانیکی نیست! اگر پارامترهای Gain در اینورتر (تابلو فرمان) برای شتاب‌گیری و توقف به درستی تنظیم نشده باشند، موتور با ضربه یا نوسان جریان روبرو شده که شبیه به لرزش حس می‌شود.

تفاوت لرزش و صدا در آسانسور

بسیاری از کاربران لرزش را با نویز اشتباه می‌گیرند. در حالی که لرزش یک پدیده فیزیکی و تماسی است، نویزها بیشتر منشا صوتی دارند. ما قبلا در مقاله انواع نویز در آسانسور به طور کامل بررسی کردیم که چگونه صداهای غیرعادی (مثل صدای زوزه یا تق‌تق) می‌توانند هشداری برای خرابی بلبرینگ‌ها یا موتور باشند. ترکیب لرزش و نویز، بدترین حالت ممکن برای یک سیستم آسانسور است.

چگونه از لرزش آسانسور جلوگیری کنیم؟

1. سرویس و نگهداری منظم: بررسی دوره‌ای روغن‌کاری ریل‌ها و وضعیت بکسل‌ها.
2. استفاده از قطعات باکیفیت: انتخاب موتورهای با بالانس دقیق مثل موتور گیرلس جنتل رایز که استانداردهای سخت‌گیرانه‌ای در کاهش ارتعاش دارند.
3. تراز مجدد ریل‌ها: در صورت نشست ساختمان، ریل‌ها باید توسط متخصص تراز شوند.
4. توزیع صحیح بار: بارگذاری بیش از حد یا غیرمتوازن در کابین، فشار را به یک سمت ریل‌ها منتقل کرده و باعث لرزش می‌شود.

لرزش آسانسور در سرعت‌های بالا صرفا یک موضوع رفاهی نیست؛ بلکه هشداری برای استهلاک زودرس قطعات گران‌قیمت مثل موتور و ریل است. با تشخیص به موقع علت (از کفشک‌ها گرفته تا کشش بکسل)، می‌توان از خرابی‌های بزرگ جلوگیری کرد.

آسانسور ۱۱۰ برای مدیران ساختمان نمونه چک لیست را برای دانلود در اختیار شما قرار داده است.